Chứng khoán Phái sinh
Quản trị công ty
Kiên thức chung
Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 7)

Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết

GHI CHÉP SỔ SÁCH ĐẦU TƯ

Kiểm tra danh mục đầu tư

Trao đổi với kế toán

Danh mục đầu tư cân bằng

Tham gia các khóa học về CK và TTCK

Cập nhật các thông tin về cổ tức trong danh mục

Trao đổi với nhà tư vấn

Chủ đề 1: Ghi chép sổ sách đầu tư

 Nhiều nhà đầu tư giành nhiều thời gian và công sức vào việc lập kế hoạch xây dựng danh mục đầu tư ban đầu và lựa chọn cổ phiếu trước khi đầu tư. Tuy nhiên, vì một vài lý do, họ lại không giành nhiều thời gian cho việc phân tích và quản lý danh mục đầu tư này.

 Theo dõi danh mục đầu tư thường xuyên là yếu tố quan trọng để đạt được mục đích đầu tư. Nhiều nhà đầu tư có thái độ tự mãn về việc đầu tư của mình nên họ thiếu những thông tin thị trường cần thiết để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn, nhận định sai tình hình thị trường và dẫn đến thua lỗ.

 Tuy nhiên, nếu theo dõi danh mục đầu tư, bạn sẽ có cơ hội điều chỉnh danh mục và tận dụng các cơ hội như mua nhiều cổ phiếu của một công ty với mức giá chiết khấu theo tính toán của bạn.

Vì TTCK biến động liên tục nên đòi hỏi các nhà đầu tư phải theo dõi thường xuyên. Song, không có nguyên tắc cụ thể để hướng dẫn nên theo dõi danh mục đầu tư thường xuyên như thế nào. Việc theo dõi sự biến động liên tục của cổ phiếu đòi hỏi phải thực hiện nhiều lần trong ngày. Trong khi những cổ phiếu của các công ty lớn và ổn định thì có thể theo dõi với tần suất ít hơn.

Để theo dõi danh mục đầu tư hiệu quả, nhà đầu tư cần biết sử dụng thông tin hữu ích và hiểu rõ ảnh hưởng của các thông tin đó đối với cổ  phiếu mà họ đầu tư.

Khi đầu tư vào cổ phiếu, nhà đầu tư phải đóng thuế đối với các khoản lợi nhuận thu được. Chẳng hạn ở Úc, nhà đầu tư phải đóng dưới hai hình thức: đóng thuế thu nhập hoặc đóng thuế CGT – thuế đánh vào lãi vốn. Cơ quan thuế Úc quy định chi tiết về hai loại thuế (thuế thu nhập và thuế CGT) để nhà đầu tư có thể tính toán mức thuế phải đóng.

 Ở Việt Nam, nhà đầu tư phải đóng thuế đối với các khoản lợi nhuận thu được từ cổ tức (thu nhập từ đầu tư vốn) hoặc lãi vốn (thu nhập từ chuyển nhượng vốn). Khi giao dịch chứng khoán, bạn có thể đóng thuế theo 2 cách:

- Nộp thuế theo biểu thuế toàn phần với thuế suất 20%. Trường hợp này NĐT phải đăng ký chậm nhất là vào ngày 31 tháng 12 của năm trước. Cá nhân chuyển nhượng chứng khoán đã đăng ký nộp thuế theo thuế suất 20% vẫn phải tạm nộp thuế theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần. Cách tính thuế thu nhập cá nhân phải nộp như sau:

Thuế TNCN

phải nộp

=

Thu nhập

tính thuế

x

 

Thuế suất

20%

 

- Trường hợp cá nhân chuyển nhượng chứng khoán không đăng ký nộp thuế theo biểu thuế toàn phần với thuế suất là 20% thì áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoản từng lần. Cách tính thuế phải nộp như sau:

Thuế TNCN  phải nộp

=

Giá chuyển        nhượng

x

Thuế suất 0,1%

 

Hồ sơ đầu tư

Các CTCK có thể giúp bạn trong việc kê khai và nộp thuế, tuy nhiên bạn có thể ghi chép sổ sách đầy đủ và chính xác để  theo dõi việc nộp thuế của mình.

 Ghi chép sổ sách

Nhà môi giới hoặc tư vấn đầu tư có thể thay bạn ghi chép sổ sách. Nếu bạn không muốn tự mình ghi chép sổ sách thì đề nghị CTCK giúp bạn làm việc này. Nhưng nếu bạn muốn tự mình làm, thì có 2 cách ghi chép để theo dõi các khoản đầu tư như sau:

- Ghi chép các khoản liên quan đến thu nhập phục vụ cho việc đóng thuế thu nhập, bao gồm: cổ tức, khoản nhận được từ tái đầu tư cổ tức, các khoản lãi nhận được từ cổ phiếu do công ty trả cho cổ đông; và

-  Ghi chép các khoản liên quan đến giá mua và bán cổ phiếu để phục vụ cho việc đóng thuế bao gồm: các hợp đồng, các giấy tờ mua cổ phiếu trong các đợt phát hành ra công chúng, khoản nhận được từ tái đầu tư cổ tức và cổ phiếu thưởng.

Nhìn chung, nhà đầu tư nên lưu giữ sổ sách trong vòng 5 năm. Tuy nhiên, mốc thời gian đánh dấu thời điểm ghi chép và lưu giữ khác nhau tùy thuộc các điều khoản liên quan theo quy định của luật điều chỉnh.

Các phần mềm tin học và các bảng sổ cái rất hữu ích để hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ghi chép sổ sách. Nếu bạn muốn giữ các file giấy hơn lưu trữ trong máy tính thì bạn nên lập sổ cái để theo dõi các giao dịch cổ phiếu một cách dễ dàng và tiện lợi. Nếu bạn quyết định sử dụng phần mềm máy tính để theo dõi, ghi chép sổ sách, Chi cục Thuế có thể yêu cầu nhà đầu tư chứng minh tính chính xác của giao dịch. Vì thế mà các nhà đầu tư cũng nên lưu giữ bản cứng của các chứng từ

Dịch vụ tin học hóa thông tin

Các nhà đầu tư có thể sử dụng dịch vụ cung cấp thông tin để tìm các thông tin về các công ty, bao gồm cả những dữ liệu về giá cổ phiếu. Phần mềm quản lý danh mục đầu tư và đồ thị cũng giúp các đầu tư theo dõi ghi chép sổ sách. Nếu bạn cần những thông tin về các dịch vụ này thì có thể truy cập các mục tìm kiếm ở các website của một số CTCK, một số tổ chức khác để biết thêm thông tin.

Bản kê khai tài sản hàng tháng

Các website này cung cấp những thông tin hữu ích cho các khách hàng muốn sử dụng phần mềm quản lý đầu tư.

  • Thông thường có 2 loại sau:

 

- Những chương trình giúp bạn quản lý cổ phiếu - không phải phần mềm giao dịch cổ phiếu;

 -  Những chương trình hướng dẫn bạn khi nào mua/bán và mua/ bán loại cổ phiếu gì – hay còn gọi là phần mềm giao dịch.

  •  Các chương trình này thường miễn phí cho nhà đầu tư

Thông thường có 4 bước đơn giản mà bạn phải tiến hành khi mua bất cứ phần mềm nào:

1.  Lập kế hoạch về nhu cầu đầu tư và xem xét xem có cần phần mềm giao dịch để hỗ trợ không;

2. Tìm hiểu các yếu tố cơ bản của TTCK trước khi quyết định sử dụng phần mềm giao dịch hoặc quản lý danh mục đầu tư;

3. Tìm xem chương trình nào phù hợp với việc đầu tư của mình;

4. Xem xét kỹ lưỡng để tìm phần mềm tốt của những công ty có uy tín.

 Chủ đề 2: Đọc các thông tin tài chính

Trong phần này, chúng ta hãy thảo luận xem làm cách nào để đọc các tờ tin tức tài chính và xem các các thông tin về TTCK trên phương tiện truyền thông khác.

 Các tờ báo về tài chính là nguồn thông tin rất quan trọng và có ảnh hưởng đối với nhiều tầng lớp dân cư. Các nhà đầu tư đều dựa vào các tờ báo về tài chính để tìm kiếm thông tin về cổ phiếu mà họ đầu tư; các nhà môi giới cũng dựa vào nó để biết những gì đang diễn ra trên TTCK, các nhà hoạch định chính sách đọc nó để tìm hiểu xem các chính sách đưa ra có ảnh hưởng như thế nào đối với thị trường và nền kinh tế; các nhà quản trị, điều hành doanh  nghiệp đọc nó để xem các công ty của mình được đánh giá như thế nào và các công ty khác đang hoạt động như thế nào. Đây là phương tiện để nhà đầu tư nắm bắt thông tin hoạt động hàng ngày và định hướng của ngành tài chính, cũng như theo dõi đầu tư một cách nhanh chóng với chi phí tương đối thấp.

 Hầu hết các tờ báo đều đăng các thông tin về tài chính chung với các mục tin tức khác. Tuy nhiên, đa số các sự kiện liên quan đến các công ty niêm yết được đăng trên một chuyên mục riêng, thường là các mục: “ Chứng khoán”, “ Tài chính” hay “Đầu tư”, “Thị trường”…

 Hãy luôn nhớ rằng các tạp chí tài chính cung cấp các thông tin về các sự kiện diễn ra trên thị trường từ việc công bố thông tin chính thức của các công ty, cơ quan quản lý nhà nước, SGDCK, các nhà nghiên cứu chính sách công và tổ chức khác. Bên cạnh đó, báo chí cũng có một chuyên mục đưa ra các quan điểm của cộng tác viên, các tranh biếm họa và các câu chuyện khác của các nhà báo hoặc độc giả như các chính trị gia, các nhà môi giới, các nhà tư vấn đầu tư hoặc các doanh nhân hoạt động nổi bật trên thị trường.

 Dựa trên khả năng tài chính, các vấn đề cần quan tâm và sở thích, bạn lựa chọn báo chí và các phương tiện truyền thông công cộng để giúp bạn nắm bắt thông tin. Bạn tìm kiếm thông tin trên những tờ báo địa phương hay báo có phạm vi phát hành trong toàn quốc, bạn tìm kiếm những thông tin tóm tắt hay thông tin chi tiết? Trả lời những câu hỏi này sẽ giúp bạn lựa chọn được loại báo thích hợp với mục đích của bạn nhất.

 Tạp chí Chứng khoán, tạp chí Đầu tư chứng khoán, Nhịp cầu đầu tư, v.v là nguồn thông tin tốt cho nhiều nhà đầu tư. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng có thể tham khảo các thông tin về công ty mà mình đầu tư trên các chuyên trang điện tử như: vn economy.vn, thời báo ngân hàng, tài chính, v.v.

 Tôi có thể dựa vào các thông tin trên Bảng tổng hợp thông tin giao dịch cổ phiếu để đầu tư?

 Không thể chỉ dựa vào các thông tin trên Bảng tổng hợp thông tin giao dịch cổ phiếu để đầu tư vì Bảng tổng hợp thông tin giao dịch cổ phiếu trên báo chứa nhiều thông tin hữu ích, nhưng bạn lưu ý là nó chỉ hàm chứa những thông tin về lịch sử giá, cổ tức… Chẳng hạn có thông tin công ty X chia cổ tức 20% nhưng các nhà môi giới có thể tiết lộ là mặc dù cổ tức năm ngoái của công ty này là 2.000đ/cp nhưng hiện nay cổ phiếu này giao dịch ở mức 15.000đ/cp và họ dự đoán cổ tức năm nay chỉ là 300đ/cp (tức chỉ có 3%). Các nhà môi giới có thể cung cấp các thông tin dự báo hữu ích về triển vọng trong tương lai của từng công ty.

Các báo cáo thường niên

 Nhà đầu tư nên tìm hiểu các thông tin về các công ty mà mình dự định đầu tư, bao gồm: thông tin chung về công ty; thông tin về ban điều hành và kinh nghiệm của họ, các thông tin liên quan đến tổ chức hoạt động và triển vọng của công ty?

 Các thông tin về tình hình tài chính cũng ðýợc ðề cập trong BCTN, đây là nguồn thông tin quan trọng để bạn tìm hiểu các thông tin trên, các nhà phân tích của CTCK, công ty đầu tư và các tổ chức tài chính dựa vào đó để đưa ra những khuyến nghị đầu tư cho công ty của họ.

Các thông tin trong BCTN chia làm 3 nhóm chính:

  • Các thông tin chung và thông tin nổi bật;
  • Tổng quan về hoạt động, cơ cấu tổ chức và nhân sự;
  • Báo cáo tài chính.

 Quản trị công ty

 UBCKNN, SGDCK yêu cầu các công ty phải minh bạch các thông tin về tình hình QTCT để nhà đầu tư có thể hiểu về công ty họ.

 QTCT điều chỉnh hoạt động của người quản lý công ty của các công ty đại chúng. Người quản lý công ty phải hành động một cách có trách nhiệm vì lợi ích cổ đông và phải nỗ lực hết mình để đảm bảo công ty được quản lý và điều hành tốt nhất.

 Các công ty đại chúng cũng báo cáo chi tiết về QTCT trong các BCTN, bao gồm các nội dung:

  • Tỷ lệ phù hợp giữa thành viên HĐQT và thành viên HĐQT không điều hành;
  • Tính độc lập của thành viên HĐQT không điều hành;
  • Tổng quan về lập BCTC, kiểm soát nội bộ, tính độc lập của kiểm toán viên;
  • Thù lao của HĐQT;
  • Việc bổ nhiệm các chức danh giám đốc của HĐQT;
  •  Các cơ chế để Ban điều hành thực thi nghĩa vụ của mình.

 Chủ đề 3: Thông tin liên quan đến chứng khoán niêm yết trên SGDCK  

Các loại chứng khoán niêm yết chủ yếu hiện nay

 Tùy theo nhu cầu của từng công ty, ngoài cổ phần phổ thông, công ty có thể phát hành các loại chứng khoán khác nhau. Mỗi loại chứng khoán đều tạo cho người sở hữu nó các quyền khác nhau.

 Các nhà môi giới có thể giúp bạn hiểu những ưu và nhược điểm của từng loại chứng khoán trước khi bạn đầu tư. Đặc điểm chính của các loại chứng khoán phổ biến nhất được niêm yết trên SGDCK Việt Nam gồm:

 Cổ phần phổ thông:

  • Đại diện phần lớn vốn điều lệ hoặc vốn chủ sở hữu của công ty, và là loại chứng khoán phổ biến nhất được giao dịch trên các SGDCK;
  •  Các cổ đông được nhận cổ tức và có quyền biểu quyết tại ĐHĐCĐ. Nếu họ sở hữu càng nhiều cổ phẩn phổ thông thì họ càng có quyền kiểm soát công ty;
  • Khi công ty phá sản, cổ đông được thanh toán lại khoản vốn góp sau khi công ty hoàn thành nghĩa vụ tài chính khác.

Chứng chỉ quỹ đầu tư:

  • Là một lọai chứng khoán dưới dạng chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ do CTQLQ thay mặt quỹ đại chúng phát hành, xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của nhà đầu tư đối với một hoặc một số đơn vị quỹ của 1 quỹ đại chúng;
  • Theo quan điểm của nhà đầu tư, chứng chỉ quỹ niêm yết cũng giống như cổ phần phổ thông ngoại trừ việc nhà đầu tư được chia toàn bộ lợi nhuận thay vì nhận cổ tức như cổ đông phổ thông.

Quyền mua và cổ phiếu thưởng

Phát hành Cp thưởng

Công ty X

Các công ty có thể phát hành các loại chứng khoán đặc biệt như quyền mua cổ phần hoặc cổ phiếu thưởng cho các cổ đông hiện hữu. Là cổ đông, việc tìm hiểu về các loại cổ phiếu này và các mốc thời gian liên quan đến chúng rất quan trọng. Nếu có thắc mắc gì nhà đầu tư nên nhờ môi giới hoặc các nhà tư vấn đầu tư hướng dẫn.

 Cổ phiếu thưởng

 Là cổ phiếu phát hành cho cổ đông hiện hữu mà cổ đông không phải trả tiền, khối lượng cổ phiếu phản ánh giá trị tăng trưởng tài sản của công ty

Phát hành cổ phiếu thưởng

Phát hành cổ phiếu thưởng

Phát hành quyền mua CP

Công ty Y

Công ty X

Phát hành quyền mua CP thấp hơn giá thị trường

Cổ phiếu thưởng được xác định theo một tỷ lệ xác định trước, ví dụ với tỷ lệ 10% hoặc 10:1, nghĩa là bạn sẽ nhận được 1 cổ phiếu trên mỗi 10 cổ phần mà bạn sở hữu. Ví dụ bạn đang sở hữu 1.000 cổ phiếu của một công ty và công ty thông báo phát hành cổ phiếu thưởng với tỷ lệ 10%. Nghĩa là bạn sẽ được thưởng 100CP mà không mất thêm chi phí nào, và cuối cùng tổng cộng bạn có 1.100CP.

 Khi phát hành cổ phiếu thưởng, giá cổ phiếu của công ty sẽ bị giảm xuống vì khi đó giá trị tài sản của công ty chia đều cho lượng cổ phiếu lớn hơn. Cổ phiếu mới phát hành pha loãng giá thị trường của cổ phiếu tương ứng với lượng cổ phiếu tăng thêm của công ty trong đợt phát hành đó.

 Sự điều chỉnh giá của cổ phiếu xảy ra vào ngày giao dịch không hưởng quyền nhận cổ phiếu thưởng. Một nhà đầu tư mua cổ phiếu trong hoặc sau ngày này thì sẽ không có quyền nhận cổ phiếu thưởng đó mà nó là của người sở hữu cổ phiếu trước đó.

Quyền mua

 Quyền mua cổ phần tạo cho cổ đông hiện hữu được quyền mua thêm cổ phần của công ty đó với giá thấp hơn giá thị trường mà không phải trả phí môi giới. Quyền mua cổ phần giúp công ty tăng vốn chủ sở hữu để mở rộng quy mô hoạt động hoặc trả các khoản nợ của công ty. VD: Công ty Y có thể phát hành quyền  mua để tăng 3 tỷ đồng cho việc trả nợ cho công ty X.

Quy trình phát hành quyền mua cổ phần giống như phát hành cổ phiếu phổ thông, các công ty phải có bản cáo bạch và thuê tổ chức bảo lãnh phát hành. Cổ phiếu được phát hành theo một tỷ lệ định trước, chẳng hạn 4:1, có nghĩa là cứ mỗi 4 cổ phần sở hữu, cổ đông sẽ được mua thêm một cổ phần với giá định trước thấp hơn giá thị trường.

Có hai loại quyền mua: Quyền mua bắt buộc và không bắt buộc. Quyền mua không bắt buộc cho phép cổ đông có thể bán quyền này cho nhà đầu tư trên thị trường nếu họ không muốn sở hữu thêm cổ phần. Quyền mua bắt buộc chỉ phát hành cho cổ đông hiện hữu và cổ đông buộc phải mua quyền này hoặc mất quyền nếu không mua.

Cổ phiếu quỹ

 Công ty có thể mua cổ phiếu của chính mình làm cổ phiếu quỹ thông qua việc mua bán trên thị trường hoặc mua trực tiếp từ các cổ đông của công ty.

 Công ty có thể thực hiện việc mua cổ phiếu quỹ với những mục đích khác nhau như: Giảm lượng cổ phiếu lưu hành, phân phối cổ phiếu thưởng cho cổ đông hoặc mua một tỷ lệ nhỏ để giảm chi phí lưu hành cổ phiếu.

Hãy cẩn thận nếu bạn nhận được lời đề nghị mua cổ phiếu của mình. Hãy liên hệ với công ty để xác nhận các lời đề nghị này.

 Kết luận

  • Ghi chép lại các khoản đầu tư chứng khoán cho phép bạn giám sát việc đầu tư và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế với nhà nước
  •  Bạn có thể theo dõi TTCK thông qua việc đọc các chuyên mục về kinh doanh, đầu tư trên báo, các thông tin từ tổ chức phát hành và của các nhà môi giới
  •  Ghi chép sổ sách cũng giúp bạn nắm bắt thông tin về các hoạt động tăng vốn của công ty như phát hành cổ phiếu thưởng hoặc quyền mua;
  • Nếu bạn không hiểu rõ về các loại chứng khoán như cổ phần phổ thông, chứng chỉ quỹ đầu tư… thì bạn nên tham vấn nhà môi giới về những đặc điểm của các chứng khoán này.

Mời xem tiếp phần 8

(Nguồn: SRTC)

 

 


      
Các bài viết liên quan:
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 6) (10/04/2017-16:33)
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 5) (07/04/2017-11:17)
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 4) (03/04/2017-09:09)
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 3) (28/03/2017-09:14)
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 2) (23/03/2017-08:10)
  • Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết (Phần 1) (23/03/2017-08:07)
  • 100 câu hỏi- đáp về chứng khoán (câu 29)  (21/08/2017-10:12)
    100 câu hỏi- đáp về chứng khoán (câu 28)  (21/08/2017-10:11)
    100 câu hỏi- đáp về chứng khoán (câu 27)  (21/08/2017-10:09)
    Tôi có thể mua bộ giáo trình đào tạo chứng khoán và Trung tâm giới thiệu ở đâu ?
    Thông báo thi các lớp chuyên môn từ ngày 23/08 đến 25/08/2017 (17/08/2017-15:02)
    Chiêu sinh các lớp tháng 07 và 08/2017 (10/08/2017-15:31)
    Các lớp chiêu sinh tháng 07/2017 (26/07/2017-10:47)
    Những điều cần biết khi tham gia các khóa học (26/07/2017-08:30)
    Danh sách Ca thi sát hạch đợt II/2017 (04/07/2017-14:37)
    Các lớp chiêu sinh học tháng 6/2017 (16/06/2017-15:30)

    Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán

    5984091
    Trụ sở chính:
    Địa chỉ: 234 Lương Thế Vinh, Phường Trung Văn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
    Điện thoại: (84-24)3553 5870 * Fax: (84-24)3553 5869
    Chi nhánh tại Tp. Hồ Chí Minh:
    Địa chỉ: số 264B Lê Văn Sỹ, Phường 14, Quận 3, Tp.HCM
    Điện thoại: (84-28)3930 9040 - (84-28)3930 9042


      Trang thông tin điện tử Trung tâm NCKH&ĐTCK: Giấy phép số 347/GP-BC, Bộ Văn hóa - Thông tin cấp ngày 23/11/2006
     Trưởng Ban biên tập: Giám đốc Trung tâm - Ông Hoàng Mạnh Hùng