Tin thư viện
Tài liệu tiếng Việt
Đề tài NCKH
Giáo trình - Bài giảng
Kiến thức chứng khoán
Hỏi đáp
Đề tài “Nghiên cứu mô hình quỹ hưu trí nhằm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam”

 Chủ nhiệm đề tài: ThS. Khuất Thị Kiều Vân

Đơn vị chủ trì: Vụ Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán

Mã đề tài: UB.12.08

LỜI MỞ ĐẦU

 

Từ vài thập kỷ nay, hệ thống hưu trí của hầu hết các nước phát triển đều gặp khó khăn, chủ yếu do tuổi thọ cư dân của họ ngày càng cao trong khi tỷ suất sinh ngày càng thấp. Tình hình trên đe dọa nghiêm trọng đến những hệ thống hưu trí do Nhà nước quản lý dựa trên cơ chế thực thanh thực chi (Pay-As-You-Go - PAYG). Hệ thống này hình thành chủ yếu từ nguồn đóng góp của người sử dụng lao động, người lao động và có thể được bổ sung thêm từ ngân sách nhà nước. Theo đó, nguồn thanh toán lương hưu được trích từ các khoản đóng góp của thế hệ người lao động hiện tại cho người đã nghỉ hưu. Trong điều kiện dân số già hóa, hệ thống hưu trí này luôn chịu gánh nặng chi trả lớn và tiềm ẩn rủi ro mất cân đối tài chính (vỡ quỹ) do số lượng người đóng bảo hiểm ít hơn số người hưởng lương hưu. Ở Việt Nam, già hóa dân số cũng diễn ra với tốc độ nhanh chóng, trở thành một thách thức với hệ thống an sinh xã hội và khiến nguy cơ mất thăng bằng thu chi của hệ thống hưu trí trở nên khá rõ ràng.

Năm 1994, Ngân hàng thế giới đã giới thiệu hệ thống hưu trí ba trụ cột, và bổ sung thêm hai trụ cột vào năm 2005 nhằm tách bạch và hoàn thiện các mục tiêu của hệ thống an sinh xã hội. Hệ thống hưu trí đa trụ cột được áp dụng rộng rãi tại các nền kinh tế lớn ở phương Tây và châu Á, như Hoa Kỳ, Nhật Bản và Thái Lan. Nhiều nước trên thế giới đang dịch chuyển dần từ việc phụ thuộc vào một trụ cột (là quỹ hưu trí do nhà nước quản lý như ở Việt Nam hiện nay) sang hệ thống đa trụ cột (bao gồm cả các quỹ hưu trí bắt buộc bổ sung do khu vực tư nhân quản lý và quỹ hưu trí tự nguyện). Hệ thống hưu trí đa trụ cột đảm bảo các chức năng của hệ thống an sinh xã hội (tiết kiệm, tái phân phối và bảo hiểm). Những cải cách này trước hết nhằm mục đích đảm bảo an sinh xã hội trong nhiều thập kỷ tới trong điều kiện dân số già hóa. Tuy nhiên, thị trường vốn là nơi nhận được những tác động tích cực trong quá trình cải cách hệ thống hưu trí này.

Mô hình quỹ hưu trí là một dạng nhà đầu tư có tổ chức, tiến hành thu, tập hợp và đầu tư các khoản đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động để phục vụ cho các lợi ích khi nghỉ hưu của người lao động. Do đó, quỹ hưu trí cho phép các cá nhân tích lũy các khoản tiết kiệm của mình trong suốt thời gian làm việc nhằm đảm bảo cho những nhu cầu tiêu dùng khi về hưu dưới dạng chi trả một khoản tiền trọn gói, hoặc những khoản tiền cố định hàng tháng. Ngoài ra, các quỹ hưu trí còn tạo nguồn vốn cho những người/tổ chức có nhu cầu như các doanh nghiệp, các hộ gia đình và Chính phủ dưới dạng các khoản đầu tư hoặc tiêu dùng.

Các quỹ hưu trí đã phát triển rất mạnh mẽ trong những năm gần đây ở các nước kinh tế phát triển cũng như các nền kinh tế mới nổi về quy mô so với GDP. Với tư cách là nhà đầu tư có tổ chức, các quỹ hưu trí đang đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với sự phát triển của thị trường tài chính, góp phần tăng nguồn cung vốn dài hạn cho thị trường, thúc đẩy tính hiệu quả của thị trường bằng cách tác động vào cấu trúc của thị trường chứng khoán nhờ nhu cầu về thanh khoản và những giao dịch quy mô lớn. Hệ thống quỹ hưu trí phát triển không chỉ đóng góp cho sự phát triển của thị trường chứng khoán và quan trọng hơn cả là hỗ trợ một hệ thống an sinh xã hội an toàn, hiệu quả để hướng tới một xã hội thịnh vượng. Vì lý do đó, nhóm thực hiện đề tại đã lựa chọn chủ đề “Nghiên cứu mô hình quỹ hưu trí nhằm thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam” với mong muốn có những đóng góp nhất định về cơ sở lý luận và thực tiễn cho sự hình thành quỹ hưu trí theo mô hình đa trụ cột của Ngân hàng thế giới tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Từ kinh nghiệm hình thành và phát triển quỹ hưu trí của một số quốc gia trong khu vực, đề tài nghiên cứu thực trạng quỹ hưu trí thuộc Bảo hiểm Xã hội Việt nam, từ đó đề xuất mô hình quỹ hưu trí với tư cách là nhà đầu tư tổ chức nhằm thúc đẩy sự phát triển của TTCK Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đề tài tập trung nghiên cứu những kiến thức cơ sở về quỹ hưu trí, trong đó tập trung phân tích những đặc điểm của từng trụ cột của hệ thống hưu trí đa trụ cột và sự khác nhau về loại hình quỹ hưu trí theo cơ chế thanh toán. Ngoài ra, đề tài cũng nghiên cứu về kinh nghiệm phát triển quỹ hưu trí tại một số nước trong khu vực và Chile. Đối với Việt Nam, đề tài phân tích thực trạng dân số và quỹ hưu trí thuộc Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, từ đó đề xuất phát triển mô hình quỹ hưu trí tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện dựa trên sự kết hợp các phương pháp nghiên cứu thông thường như thu thập và xử lý số liệu; phân tích, tổng hợp thông tin và đưa ra các ý kiến đánh giá; tổ chức hội thảo chuyên đề.

Nội dung của đề tài

Kết cấu của đề tài gồm ba chương. Chương I trình bày những vấn đề chung về quỹ hưu trí, trước hết làm rõ khái niệm và vai trò của quỹ hưu trí đối với thị trường chứng khoán. Ngoài ra, chương này cũng phân tích các cách phân loại quỹ hưu trí khác nhau, và tập trung phân tích các đặc điểm khác biệt của loại hình quỹ hưu trí. Một phần chiếm tỷ trọng khá lớn của chương I là tổng hợp những kinh nghiệm phát triển quỹ hưu trí tại một số quốc gia trong khu vực (bao gồm Thái Lan, Malaysia, Singapore, Hồng Kông, Hàn Quốc và Chile - một điển hình trong việc cải cách hệ thống hưu trí. Từ những kinh nghiệm này, nhóm đề tài rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam và đồng thời đánh giá những xu hướng đang diễn ra trên thế giới.

Chương II tập trung đánh giá thực trạng dân số và quỹ hưu trí ở Việt Nam. Nhóm đề tài đã tổng số liệu về tình hình biến đổi dân số và tập trung phân tích về những tác động của biến đổi dân số đến hệ thống kinh tế xã hội nói chung và đến hệ thống Bảo hiểm Xã hội nói riêng. Đề tài cũng chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với quỹ hưu trí của Việt Nam trong tương lai gần và những hình thức quỹ hưu trí đang tồn tại.

Tại Chương III, nhóm đề tài đã đưa ra đề xuất về mô hình quỹ hưu trí ở Việt Nam dựa trên những phân tích ngắn về nhu cầu thành lập quỹ hưu trí bổ sung. Các đề xuất còn bao gồm vấn đề giám sát và quản lý đối với quỹ hưu trí tại Việt Nam, cơ chế sử dụng vốn và cơ chế đầu tư của quỹ hưu trí, khung pháp lý và các chính sách khuyến khích đối với quỹ hưu trí.

Do quỹ hưu trí nói riêng và hệ thống hưu trí, an sinh xã hội nói chung là một chủ đề khá nóng bỏng trong giai đoạn hiện nay, và là một lĩnh vực rất rộng lớn và phức tạp, nhóm đề tài đã dựa trên nguồn tài liệu tham khảo chủ yếu của nước ngoài. Nguồn tài liệu, số liệu trong nước còn khó khăn khi tiếp cận. Do vậy, đề tài khó tránh khỏi những hạn chế và khiếm khuyết. Mặt khác, do hiểu biết còn hạn chế và giới hạn về phạm vi nghiên cứu, đề tài đã không đề cập sâu đến những vấn đề kỹ thuật, chuyên ngành bảo hiểm như cách phân phối tỷ lệ đóng góp vào quỹ hưu trí, tỷ lệ hưởng của người về hưu hay hệ thống cơ sở hạ tầng bảo hiểm

MỤC LỤC

 

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG I.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUỸ HƯU TRÍ

1.1.

Khái niệm về quỹ hưu trí

1.2.

Vai trò của quỹ hưu trí đối với thị trường chứng khoán

1.3.

Phân loại Quỹ hưu trí

1.3.1.

Phân loại theo mô hình quản lý

1.3.2.

Phân loại theo cơ chế thanh toá

1.4.

Khảo sát về Quỹ hưu trí tại một số nước trên thế giới

1.4.1.

Các mô hình Quỹ hưu trí tại các nước Châu Á

1.4.2.

Quá trình tái cấu trúc Quỹ hưu trí tại Chile

1.5.

Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam trong việc triển khai Quỹ hưu trí

1.5.1.

Xu hướng cải cách hệ thống hưu trí

1.5.2.

Xu hướng cải tổ các mô hình quỹ hưu trí do khu vực tư nhân quản lý

1.5.3.

Tác động của việc thay đổi từ quỹ DB sang quỹ DC đối với thị trường tài chính

1.5.4.

Về chính sách thuế đối với hệ thống quỹ hưu trí và kinh nghiệm hình thành và phát triển hệ thống hưu trí

CHƯƠNG II.

THỰC TRẠNG DÂN SỐ VÀ QUỸ HƯU TRÍ Ở VIỆT NAM

2.1.

Thực trạng dân số và hưu trí ở Việt Nam

2.1.1.

Già hóa dân số - một vấn đề kinh tế xã hội

2.1.2.

Tác động của biến đối dân số đối với quỹ Bảo hiểm Xã hội

2.2.

Thực trạng quỹ hưu trí ở Việt Nam

2.2.1.

Những vấn đề đặt ra với quỹ hưu trí Việt Nam trong tương lai gần

2.2.2.

Một số hình thức quỹ hưu trí đang tồn tại

CHƯƠNG III.

ĐỀ XUẤT HỆ THỐNG QUỸ HƯU TRÍ TẠI VIỆT NAM

3.1.

Đề xuất về mô hình quỹ hưu trí tại Việt Nam

3.1.1.

Nhu cầu đối với việc thành lập quỹ hưu trí bổ sung tại Việt Nam

3.1.2.

Mô hình quỹ hưu trí phù hợp với điều kiện của Việt Nam

3.2.

Vấn đề quản lý và giám sát đối với quỹ hưu trí tại Việt Nam

3.2.1.

Cơ quan quản lý và giám sát quỹ hưu trí

3.2.2.

Việc lựa chọn các công ty quản lý quỹ và ngân hàng giám sát

3.3.

Đề xuất về khung pháp lý

3.3.1.

Khung pháp lý về BHXH

3.3.2.

Khung pháp lý về hoạt động đầu tư và quản lý quỹ hưu trí

3.4.

Về các chính sách khuyến khích đối với quỹ hưu trí

 

KẾT LUẬN

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Nguồn: Thư viện, SRTC)

Mã sách: UB.12.08
Chủ biên: ThS. Khuất Thị Kiều Vân
Năm xuất bản: 2012

      
Tài liệu cùng chủng loại:
Hoạt động Thư viện Trung tâm NCKH&ĐTCK (23/04/2018-14:20)
Ứng dụng công nghệ tin học vào công tác thanh tra, giám sát TTCK VN
Gia nhập WTO cơ hội vàng trong đầu tư CK và TTCK
Tính toán dự án đầu tư
Các giải pháp phát triển hàng hoá cho thị trường chứng khoán Việt Nam
Đề tài “Phương pháp luận quản lý rủi ro đầu tư cổ phiếu trên thị trường chứng khoán...
Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết Phần 9 - Chủ đề 4  (13/03/2019-09:21)
Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết Phần 9 - Chủ đề 3  (13/03/2019-09:20)
Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết Phần 9 - Chủ đề 2  (13/03/2019-09:18)
Thị trường chứng khoán nhà đầu tư cần biết Phần 9 - Chủ đề 1  (13/03/2019-09:17)
Xin cho biết điều kiện và cách thức để một công ty có thể lên sàn giao dịch chứng khoán.">Xin cho biết điều kiện và cách thức để một công ty có thể lên sàn giao dịch chứng khoán.
Lớp học chiêu sinh tháng 12/2019 (04/12/2019-10:12)
Thông báo thi chuyên môn ngày 27/11/2019 đến 29/11/2019 (21/11/2019-15:46)
Danh sách Ca thi sát hạch đợt 2 năm 2019 (31/10/2019-14:19)
Các lớp chiêu sinh học tháng 10/2019 (15/10/2019-09:11)
Thông báo Danh sách Ca thi sát hạch đợt I năm 2019 (10/06/2019-13:51)
* Đăng ký học (06/02/2018-10:32)

Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán

9159598
Trụ sở chính:
Địa chỉ: 234 Lương Thế Vinh, Phường Trung Văn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
Điện thoại: (84-24) 3553 5874 (P. Đào tạo) - 3553 5870 (P. Hành chính)        Fax: (84-24)3553 5869
Chi nhánh tại Tp. Hồ Chí Minh:
Địa chỉ: số 264B Lê Văn Sỹ, Phường 14, Quận 3, Tp.HCM
Điện thoại: (84-28) 3930 9040 (Hành chính) - (84-28) 3930 9042 (Đào tạo)


  Trang thông tin điện tử Trung tâm NCKH&ĐTCK: Giấy phép số 347/GP-BC, Bộ Văn hóa - Thông tin cấp ngày 23/11/2006
 Trưởng Ban biên tập: Giám đốc Trung tâm - Ông Hoàng Mạnh Hùng