Tin thư viện
Tài liệu tiếng Việt
Đề tài NCKH
Giáo trình - Bài giảng
Kiến thức chứng khoán
Hỏi đáp
Đề tài “Hoàn thiện hệ thống thanh toán giao dịch trái phiếu chính phủ tại thị trường chứng khoán Việt Nam”

Chủ nhiện đề tài: ThS. Dương Đức  Minh

Đơn vị chủ trì: Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam

Mã đề tài: UB.09.07

 

LỜI MỞ ĐẦU

 Tính cấp thiết của đề án

Hệ thống thanh quyết toán giao dịch TPCP là một bộ phận cấu thành của hạ tầng kĩ thuật của TTCK, là nhân tố then chốt trong việc đảm bảo mục tiêu ổn định của hệ thống tài chính, bởi vậy có tác động quan trọng đến việc phát triển của thị trường TPCP của bất kỳ quốc gia nào.

Vai trò và mục tiêu của NHTW đối với các hệ thống thanh toán và quyết toán là duy trì sự ổn định hệ thống, bảo đảm cho các hệ thống thanh toán và quyết toán hoạt động hiệu quả, duy trì lòng tin của công chúng vào các hệ thống thanh toán, bảo đảm kênh truyền dẫn cho việc thực thi chính sách tiền tệ. Hoạt động trôi chảy của hệ thống thanh toán và quyết toán là rất quan trọng đối với lợi ích chung của xã hội, tạo sự cạnh tranh hiệu quả, thông tin minh bạch. Do đó, với trách nhiệm duy trì sự ổn định tài chính, các NHTW đặc biệt quan tâm đến việc vận hành các hệ thống thanh toán, và có chức năng giám sát các hệ thống này. Các NHTW đảm bảo sự vận hành an toàn và hiệu quả của các hệ thống thanh toán bằng việc giám sát, phân tích và đưa ra những thay đổi hợp lý. Bên cạnh đó, việc giám sát các hệ thống thanh toán của NHTW cũng giúp duy trì sự ổn định của hệ thống, giảm rủi ro hệ thống và duy trì sự tin tưởng của công chúng vào các hệ thống và công cụ thanh toán.

 Có thể nói giữa hệ thống ngân hàng và TTCK có mối quan hệ rất khăng khít với nhau, có vai trò quan trọng trong việc phát triển lẫn nhau. Đồng thời, TTCK hình thành đã tạo điều kiện cho NHTW có thêm thông tin kinh tế hữu hiệu để NHTW điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả, tạo động lực cho sự phát triển của thị trường tài chính. Để phát triển TTCK, việc áp dụng và tuân thủ các thông lệ quốc tế là tất yếu. Trong hoạt động thanh toán, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế chuyên ngành (Ngân hàng Quyết toán Quốc tế BIS) đó là tài sản quyết toán trong các hệ thống quyết toán chứng khoán tốt nhất phải là tiền NHTW – nghĩa là việc quyết toán cho các giao dịch chứng khoán cần thực hiện trên các tài khoản tiền gửi mở tại NHTW. Bên cạnh đó, một thông lệ chung hiện nay là các quốc gia đều phát triển hệ thống quyết toán tổng tức thời (RTGS) cho các giao dịch TPCP, trong đó mô hình quyết toán tiền phổ biến là qua NHTW, thanh toán trái phiếu sẽ được thực hiện qua tổ chức lưu ký.

Trên thực tế ở các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Pháp…. NHTW đã giới thiệu một hệ thống trực tuyến để xử lý hoạt động đăng ký và chuyển giao TPCP bằng bút toán ghi sổ. Các hệ thống thanh toán này đóng một vai trò quan trọng trong hệ thống thanh toán tổng thể và sự giám sát của NHTW rất cần thiết để nâng cao tính an toàn và hiệu quả của các hệ thống thanh toán quốc gia. Ngân hàng cũng giám sát hoạt động thanh toán chứng khoán, đặc biệt là hoạt động bù trừ.

Tại Việt Nam trong những năm gần đây, thị trường TPCP đang dần phát triển và trở thành một kênh huy động vốn quan trọng của Chính phủ, phục vụ đắc lực cho các mục tiêu đầu tư trọng yếu của nền kinh tế. Cùng với sự phát triển của thị trường, quy mô giao dịch TPCP ngày càng lớn, nhu cầu thanh toán giao dịch ngày càng tăng. Để đảm bảo tiếp tục duy trì sự tăng trưởng và phát triển của thị trường TPCP trong các năm tới, tạo sự lưu thông vốn hiệu quả và thông suốt, việc nghiên cứu, xem xét và đánh giá thực trạng tổ chức hệ thống thanh quyết toán giao dịch TPCP để đề xuất cơ chế tổ chức thích hợp, phù hợp với thông lệ chung của quốc tế là cần thiết. Với mục đích đó, Bộ Tài chính (UBCKNN) và NHNN đã làm việc và thống nhất kế hoạch triển khai nghiên cứu Đề án kết nối hệ thống bù trừ và quyết toán chứng khoán với hệ thống thanh toán liên ngân hàng quốc gia, đây là Đề án thành phần thuộc Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006-2010 và định hướng 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 219/2006/QĐ-TTg ngày 29/12/2006. Việc chuyển chức năng thanh quyết toán tiền giao dịch TPCP sang NHNN sẽ đem lại các lợi ích sau:

- Hoàn thiện hệ thống thanh toán bù trừ và thanh toán TPCP

- Bảo đảm hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ

- Bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ

- Giải quyết xung đột lợi ích và bảo đảm tính độc lập, khách quan

- Tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư

- Phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu của tiến trình hội nhập

- Xu hướng phát triển các TTLK, các hệ thống thanh toán bù trừ và quyết toán chứng khoán trên thế giới

Đề án này đặt ra mục tiêu là trong giai đoạn đầu nghiên cứu chuyển chức năng quyết toán tiền giao dịch TPCP từ Ngân hàng thanh toán được chỉ định hiện nay (Ngân hàng ĐT&PT VN) sang NHNN.

 

Mục tiêu nghiên cứu của đề án

Đề án được nghiên cứu nhằm giải quyết các vấn đề sau:

- Trước mắt nghiên cứu, đề xuất triển khai việc quyết toán bằng tiền tại NHNN cho các giao dịch trên thị trường TPCP phù hợp với tiến độ xây dựng thị trường trái phiếu chuyên biệt của UBCKNN, tiến tới đảm nhận chức năng ngân hàng quyết toán tiền cho toàn bộ các giao dịch chứng khoán trên thị trường chứng khoán sau này.

- Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và mô hình thanh toán và quyết toán tiền giao dịch chứng khoán của các nước trên thế giới nhằm rút ra bài học kinh nghiệm khi áp dụng vào Việt Nam.

- Đề xuất lộ trình và phương án thực hiện.

 

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của Đề án tập trung vào phân tích mô hình thanh toán giao dịch TPCP hiện tại những ưu điểm và hạn chế, đồng thời nghiên cứu tìm hiểu về mô hình thanh toán và quyết toán tiền giao dịch chứng khoán của các nước, dựa trên các tiền đề thực tiễn để xây dựng lộ trình và phương án hợp lý trong từng giai đoạn.

 

Phương pháp tiến hành

- Thu thập và xử lý tài liệu

- Phân tích và tổng hợp

- Khảo sát thực tế

- Tổ chức hội thảo

 

Kết cấu của Đề tài

Ngoài phần Lời mở đầu, Kết luận, Mục lục và Danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung chính của Đề tài này bao gồm 03 chương. Cụ thể:

Chương I. Tổng quan về hệ thống thanh toán và sự cần thiết quản lý hoạt động thanh toán tiền giao dịch TPCP

Chương II. Đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán TPCP và hệ thống thanh toán tại NHNN

Chương III. Định hướng và kế hoạch thực hiện quyết toán tiền giao dịch TPCP tại NHNN

 

 

MỤC LỤC

 

LỜI MỞ ĐẦU

CHƯƠNG I.

TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THANH TOÁN VÀ SỰ CẦN THIẾT QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN  TIỀN GIAO DỊCH TPCP

I.

Hệ thống thanh toán TPCP và vai trò của hệ thống đối với  sự ổn định của thị trường

1.

Khái niệm cơ bản về hệ thống thanh toán TPCP

2.

Vai trò của hệ thống thanh toán TPCP

3.

Các phương thức bù trừ và thanh toán TPCP

3.1.

Các phương thức bù trừ chứng khoán

3.2.

Các phương thức thanh toán

3.2.1.

Phương thức thanh toán theo kết quả bù trừ

3.2.2.

Phương thức thanh toán dự theo thời điểm thanh toán

II.

Sự cần thiết của việc thanh toán tiền giao dịch TPCP tại NHTW

1.

Nhu cầu chủ quan

1.1.

Nhu cầu hoàn thiện hệ thống thanh toán bù trừ và quyết toán TPCP

1.2.

Bảo đảm hiệu quả thực thi chính sách tiền tệ

1.3.

Bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ

2.

Nhu cầu khách quan

2.1.

Giải  quyết xung đột lợi ích và bảo đảm tính độc lập, khách quan

2.2.

Tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư

2.3.

Phù hợp với thông lệ quốc tế và yêu cầu của tiến trình hội nhập

2.4.

Xu hướng phát triển các TTLK, các hệ thống thanh toán bù trừ và quyết toán chứng khoán trên thế giới

III.

Các kinh nghiệm và mô hình thanh toán tiền giao dịch TPCP tại một số quốc gia

1.

Mô hình thanh toán Đức

2.

Mô hình thanh toán Thái Lan

3.

Bài học kinh nghiệm rút ra từ mô hình thanh toán  và quyết toán  tiền giao dịch TPCP

CHƯƠNG II.

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN TPCP VÀ HỆ THỐNG THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC

I.

Tổng quan thị trường giao dịch TPCP

1.

Thị trường TPCP

2.

Định hướng phát triển cảu TTCK trong thời gian tới

II.

Thực trạng tổ chức hoạt động thanh toán giao dịch TPCP

1.

Hệ thống văn bản quy định  về thanh toán giao dịch TPCP

2.

Quy định tổ chức hoạt động  thanh toán giao dich TPCP

2.1.

Đăng ký chứng khoán, lưu ký TPCP

2.2.

Bù trừ và thanh toán TPCP

3.

Các tổ chức tham gia hệ thống thanh toán TPCP

3.1.

Trung tâm Lưu ký

3.2.

Thành viên của Trung tâm Lưu ký

3.3.

Ngân hàng thanh toán

4.

Quy định về mở tài khoản tiền gửi thanh toán giao dịch TPCP tại Ngân hàng thanh toán

5.

Quy trình thanh toán TPCP

6.

Khắc phục tình trạng mất khả năng thanh toán TPCP

6.1.

Khắc phục tình trạng mất khả năng thanh toán TPCP

6.2.

Khắc phục tình trạng mất khả năng thanh toán tiền

7.

Đánh giá về thực trạng tổ chức hệ thống thanh toán giao dịch TPCP qua Ngân hàng thanh toán hiện  nay

7.1.

Về ưu điểm

7.2.

Hạn chế

III.

Thực trạng của hệ thống thanh toán liên ngân hàng  của Ngân hàng Nhà nước

1.

Cơ sở pháp lý

2.

Thực trạng hệ thống thanh toán điện tử  liên ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước hiện nay (Quy trình kỹ thuật nghiệp vụ xử lý thanh toán)

2.1.

Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng

2.2.

Hệ thống thanh toán bù trừ

2.3.

Hệ thống chuyển tiền điện tử

3.

Điều kiện tổ chức thanh toán tiền giao dịch TPCP tại Ngân hàng Nhà nước

3.1.

Điều kiện về pháp lý

3.2.

Điều kiện về kỹ thuật

3.2.1.

Điều kiện hệ thống kỹ thuật hiện có

3.2.2.

Điều kiện hệ thống kỹ thuật hiện có trong tương lai

3.3.

ĐIều kiện về nguồn nhân lực

3.4.

Đánh giá về khả năng đáp ứng yêu cầu quyết toán chứng khoán tại hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng

CHƯƠNG III.

ĐỊNH HƯỚNG VÀ KẾ HOẠCH THỰC HIỆN QUYẾT TOÁN TIỀN GIAO DỊCH TPCP TẠI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC

I.

Căn cứ và định hướng xây dựng hệ thống quyết toán giao dịch TPCP

1.

Căn cứ xây dựng đề án

2.

Kế hoạch chuyển đổi chức năng quyết toán tiền giao dịch TPCP sang NHNN

2.1.

Giai đoạn chuyển đổi

2.2.

Cơ sở lựa chọn giai đoạn chuyển đổi

II.

Phương án tổ chức hệ thống thanh toán giai đoạn I

1.

Phương án mở tài khoản ngân hàng nhà nước của các bên tham gia

1.1.

Mở tài khoản của Trung tâm Lưu ký tại Ngân hàng Nhà nước

1.2.

Lựa chọn phương án mơ tài khoản thanh toán tiền  giao dịch TPCP của các thành viên TTLK tại NHNN

2.

Mô hình quản lý tài khoản tiền thanh toán giao dịch TPCP qua NHNN

3.

Cơ chế quản lý rủi ro thanh toán tiền trên giao dịch TPCP

4.

Kết nối kỹ thuật

5.

Quy trình thanh toán giao dịchTPCP

III.

Điều kiện và kế hoạch tổ chức thực hiện

1.

Về điều kiện thực hiện

1.1.

Về phía Ngân hàng Nhà nước

1.2.

Về phía Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

1.3.

Về phía các thành viên

2.

Lộ trình triển khai

 

KẾT LUẬN

(Nguồn: Thư viện SRTC)

 

Mã sách: UB.09.07
Chủ biên: ThS. Dương Đức Minh
Năm xuất bản: 2009

      
Tài liệu cùng chủng loại:
Hoạt động Thư viện Trung tâm NCKH&ĐTCK (23/04/2018-14:20)
Toàn cầu hóa và phát triển bền vững
Kinh doanh ngoại hối và xác định tỷ giá
Phân tích thị trường tài chính
Đề tài “Hệ thống quản lý giao dịch chứng khoán trên thị trường tập trung và một số đề...
Đề tài “Chiến lược phát triển Trung tâm nghiên cứu khoa học và đào tạo Chứng khoán đến...
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 2-Chủ...  (15/10/2018-08:30)
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 2-Chủ...  (15/10/2018-08:28)
“Thị trường chứng khoán – Nhà đầu tư cần biết ” (Phần 2-Chủ...  (02/10/2018-08:04)
Nếu chưa được tham gia lớp học về đào tạo chứng khoán thì tôi có được trở thành bạn đọc của Thư viện không ?
Thông báo thi sát hạch đợt III năm 2018 (15/10/2018-09:21)
Thông báo thi chuyên môn ngày 09/10 đến 12/10/2018 (02/10/2018-16:25)
Các lớp chiêu sinh học tháng 8/2018 (06/09/2018-10:44)
Các lớp chiêu sinh tháng 07/2018 (12/07/2018-08:33)
* Đăng ký học (06/02/2018-10:32)
Chiêu sinh các lớp tháng 07 và 08/2017 (05/09/2017-15:59)

Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán

7405847
Trụ sở chính:
Địa chỉ: 234 Lương Thế Vinh, Phường Trung Văn, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
Điện thoại: (84-24) 3553 5874 (P. Đào tạo) - 3553 5870 (P. Hành chính)        Fax: (84-24)3553 5869
Chi nhánh tại Tp. Hồ Chí Minh:
Địa chỉ: số 264B Lê Văn Sỹ, Phường 14, Quận 3, Tp.HCM
Điện thoại: (84-28) 3930 9040 - (84-28) 3930 9042


  Trang thông tin điện tử Trung tâm NCKH&ĐTCK: Giấy phép số 347/GP-BC, Bộ Văn hóa - Thông tin cấp ngày 23/11/2006
 Trưởng Ban biên tập: Giám đốc Trung tâm - Ông Hoàng Mạnh Hùng